Ürək infarktı, ürəyin kifayət qədər oksigen almaması nəticəsində ortaya çıxan ciddi bir vəziyyətdir.

Ürək infarktı, bir çox insan tərəfindən “əhəmiyyət verilməyən bir ağrı” olaraq düşünülsə də, bu əslində çox ciddi bir vəziyyətdir və təcili müalicə tələb edir.

Ürək infarktı əlamətləri insandan insana dəyişə bilər, lakin bəzi əlamətlər tez-tez görülür.

Ürək infarktı əlamətləri

Döş qəfəsi ağrısı və ya narahatlığı:

Ürək infarktı zamanı ən yaygın əlamətlərdən biri döş qəfəsində şiddətli ağrı və ya narahatlıq hissidir. Bu ağrı adətən döş qəfəsinin ortasında və ya sol tərəfində hiss edilir və bir neçə dəqiqə və ya daha uzun müddət davam edə bilər. Həmçinin sıxılma, təzyiq və ya doluluq hissi də ola bilər.

Nəfəs darlığı:

Nəfəs darlığı və ya nəfəs alma çətinliyi ürək infarktının başqa bir əlamətidir. Bu vəziyyət adətən ağır fiziki fəaliyyət zamanı və ya istirahət halında ortaya çıxır və tənəffüs problemləri ilə əlaqəli ola bilər.

Tərləmə:

Ürək infarktı zamanı bədən istiliyi artır və tərləmə çoxalır. Həddən artıq tərləmə, xüsusən digər əlamətlərlə birlikdə olduqda, ürək infarktı riskinin yüksək olduğunu göstərə bilər.

Baş gicəllənməsi və ya baş ağrısı:

Başgicəllənməsi və ya baş ağrısı ürək infarktının digər əlaməti ola bilər. Bu vəziyyət, ürək infarktı zamanı beynin kifayət qədər oksigen almamasından qaynaqlanır.

Mədə bulantısı və ya qusma:

Ürək infarktı zamanı mədə bulantısı və ya qusma da ortaya çıxa bilər. Bu vəziyyət, bədəndə oksigen səviyyəsinin azalması səbəbindən ola bilər.

Sürətli ürək döyüntüsü:

Ürək infarktı zamanı ürəyin normaldan daha sürətli döyməsi və ya çarpıntı hissi də ola bilər. Bu vəziyyət ürək infarktının ciddiliyini artıra bilər.

Qollarda və ya çiyinlərdə ağrı:

Ürək infarktı zamanı qollar, çiyinlər, boyun və ya çənədə ağrı və ya narahatlıq hiss edilə bilər. Bu vəziyyət ürək infarktının digər əlamətləri ilə birlikdə olduqda ciddi sağlamlıq problemi kimi qəbul edilir.

Ürək Döyüntüsündə Normallıqdan Kənarlıqlar:

Ürək infarktı əlamətləri arasında ürək döyüntüsündə normallıqdan kənarlıqlar da yer alır. Bu normallıqdan kənarlıqlar arasında sürətli, nizamsız və ya yavaş ürək döyüntüləri yer ala bilər.

Huşunu itirmə:

Ürək infarktı huşunu itirmə və ya huşunu itirmə hissi ilə birlikdə gələ bilər.

Ağızda acı dad:

Ürək infarktı əlamətləri arasında ağızda acı dad yarana bilər.

Yuxarıda göstərilən əlamətlər ürək infarktı üçün tipik olaraq görülən əlamətlərdir. Lakin hər hansı ürək infarktı əlaməti yaşandıqda dərhal sağlamlıq mütəxəssisi ilə məsləhətləşmək vacibdir.

Həmçinin ürək infarktı keçirməkdən qaçınmaq üçün sağlam həyat tərzi qəbul etmək və mütəmadi sağlamlıq yoxlamalarından keçmək vacibdir.

Ürək infarktı nədir?

Ürək infarktı, ürəyin kifayət qədər oksigen almaması nəticəsində ürək əzələsinin zədələndiyi vəziyyətdir.

Bu vəziyyət adətən koronar arterlərin (ürəyi qidalandıran qan damarları) daralması və ya tıxanması nəticəsində baş verir.

Ürək infarktı ürək çatışmazlığı, ürək ritm pozğunluqları və hətta ani ölümə səbəb ola bilər. Sürətli müdaxilə edilmədiyi təqdirdə ciddi nəticələrə yol aça bilər.

Ürək İnfarktı Səbəbləri Nələrdir?

Ürək infarktı, ürəyinizə kifayət qədər oksigen getməməsi səbəbindən ürək əzələsinin bir hissəsinin ölməsi ilə nəticələnən ciddi vəziyyətdir.

Ürək infarktının səbəbləri kifayət qədər müxtəlifdir və bu səbəblər adətən birləşərək ürək infarktına səbəb ola bilər.

Ürək infarktı səbəblərindən bəziləri:

Xolesterol yüksəkliyi:

Qandakı yüksək xolesterol səviyyələri qan damarlarının daralmasına və lövhə əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. Bu vəziyyət ürəyinizə kifayət qədər qan axımını mane edə bilər və ürək infarktına səbəb ola bilər.

Hipertoniya:

Yüksək təzyiq ürək infarktı riskini artıra bilər. Qan təzyiqiniz yüksək olduqda ürəyiniz daha çox işləyərək qanı pompalamağa çalışır və bu da ürəyinizi zorlayaraq zədələyə bilər.

Siqaret çəkmək:

Siqaret çəkmək ürək infarktı riskini artırır. Siqaret çəkmək qan damarlarını daraldır və ürəyinizə kifayət qədər oksigen getməsini mane edir. Siqaret çəkmək həmçinin ürək infarktından sonra ölüm riskini də artırır.

Piylənmə:

Bədən kütləsi indeksi (BKİ) yüksək olan insanlar ürək infarktı riski altındadır. Piylənmə, yüksək təzyiq, yüksək xolesterol və diabet kimi digər ürək infarktı risk faktorları ilə əlaqəlidir.

Fiziki fəaliyyətin çatışmazlığı:

Mütəmadi fiziki fəaliyyət etməmək ürək infarktı riskini artıra bilər. Məşq ürəyinizi gücləndirir, qan təzyiqinizi aşağı salır və qan dövranınızı yaxşılaşdırır.

Diabet:

Şəkərli diabet ürək infarktı riskini artıra bilər. Yüksək qan şəkəri səviyyələri qan damarlarınızda zədələnməyə səbəb olaraq ürək infarktı riskinizi artırır.

Stress:

Xronik stress ürək infarktı riskini artıra bilər. Stress qan təzyiqinizi yüksəldir və ürək sağlamlığınızı mənfi istiqamətdə təsir edir.

Ailə tarixi:

Ailədə ürək infarktı keçirmiş insanlar ürək infarktı riski altındadır. Ürək infarktı keçirən ailə üzvü olan insanların mütəmadi olaraq tibbi yoxlamadan keçmələri və ürək sağlamlığına diqqət göstərmələri vacibdir.

Yaş:

Yaşlandıqca ürək infarktı riski artır. Buna görə yaşlandıqca ürək sağlamlığınıza daha çox diqqət göstərməyiniz lazımdır.

Ürək infarktı birdən çox faktorun qarşılıqlı təsiri nəticəsində inkişaf edə bilər. Adətən koronar arterlərin daralması və ya tıxanması nəticəsində ürək infarktı baş verir. Bu arterlər ürəyə qan daşıyan əsas damarlardır. Ürək infarktının ən yaygın səbəbi bu arterlərin koronar arter xəstəliyi səbəbindən daralmasıdır.

Yuxarıda göstərilən faktorlara əlavə olaraq bəzi dərmanlar, kokain istifadəsi və bəzi infeksiyalar da ürək infarktına yol aça bilər. Bununla yanaşı ürək infarktının dəqiq səbəbi həmişə müəyyən edilməyə bilər.

Ürək infarktından qorunmaq üçün nə edilə bilər?

Ürək infarktından qorunmaq üçün bir çox addım atıla bilər. Bunlar arasında həyat tərzi dəyişiklikləri, sağlam qidalanma, mütəmadi məşq və stress idarəetməsi yer alır.

Həyat tərzinin dəyişdirilməsi

Sağlam qidalanma – duzlu, yağlı və şəkerli yeməkləri məhdudlaşdırın. Çox tərəvəz, meyvə, tam taxıl məhsulları və zülal mənbələri istehlak edin. Xüsusilə zeytun yağı, qoz-fındıq və balıq faydalıdır.

Fiziki aktivlik – həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikdə idman edin. Gündəlik gəzinti, üzgüçülük və ya velosiped sürmək çox faydalıdır.

Siqaret içməyin – tütün məmulatları ürək-damar xəstəliklərinin ən böyük risk faktorlarından biridir. Əgər siqaret çəkirsinizsə, dərhal atmaq lazımdır.

Sağlamlığın nəzarət altında saxlanması

Qan təzyiqini nəzarətdə saxlayın – yüksək təzyiq ürək üçün çox təhlükəlidir. Müntəzəm ölçün və həkimin tövsiyələrinə əməl edin.

Xolesterolu nəzarətdə saxlayın – qanda pis xolesterol səviyyəsi damarları tıxaya bilər. Müntəzəm yoxlanış keçirin.

Çəkini nəzarətdə saxlayın – artıq çəki ürəyə əlavə yük yaradır. Sağlam çəki intervalında olmağa çalışın.

Stresin idarə edilməsi

Xroniki stress ürək sağlamlığına mənfi təsir göstərir. Yoga, meditasiya və ya dərin nəfəs texnikalarından istifadə edin. Kifayət qədər yuxu alın və dostlarla ünsiyyəti saxlayın.

Tibbi nəzarət

Müntəzəm həkim nəzarəti çox vacibdir. Xüsusilə ailədə ürək xəstəlikləri varsa, daha diqqətli olmaq lazımdır. Şəkərli diabet varsa, qan şəkərini mütləq nəzarətdə saxlayın.

Bu tədbirləri həyata keçirməklə ürək infarktı riskinizi əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilərsiniz.

Ürək infarktı nə qədər davam edir?

Ürək infarktı, əlamətləri başladıqdan sonra müdaxilə edilmədiyi təqdirdə ürək əzələsində ciddi zədələnməyə səbəb ola bilər və hətta ölümə yol aça bilər.

Ürək infarktının müddəti xəstənin vəziyyətinə, əlamətlərin nə qədər erkən aşkar edilməsinə və müalicəyə nə qədər tez başlanmasına bağlıdır.

Ürək infarktı adətən 20-30 dəqiqə davam edir, lakin bu müddət xəstədən xəstəyə dəyişə bilər. Bəzi hallarda ürək infarktı əlamətləri saatlar və ya hətta günlər boyunca davam edə bilər. Buna görə ürək infarktı əlamətləri aşkar edildikdə vaxt itirmədən tibbi yardım alınması lazımdır.

Xəstənin ürək infarktından sonra müalicə prosesi də müddətin uzamasına və ya qısalmasına səbəb ola bilər. Müalicə prosesi xəstənin sağlamlıq vəziyyətinə, ürək infarktından sonra yaranmış zədələnmənin dərəcəsinə, xəstənin həyat tərzi və müalicə üsulları kimi faktorlara bağlı olaraq dəyişə bilər.

Tez-tez Verilən Suallar

Ürək infarktı risk faktorları nələrdir?

Yüksək tansiyon, yüksək xolesterol, siqaret çəkmək, diabet, piylənmə, ailə tarixi, yaş və stress ürək infarktı risk faktorları arasında yer alır.

Ürək infarktından qorunmaq üçün nə edilə bilər?

Sağlam həyat tərzi qəbul etmək, mütəmadi məşq etmək, sağlam qidalanmaq, siqaret çəkməmək, alkoqol istehlakını məhdudlaşdırmaq, stressdən uzaq durmaq ürək infarktı riskini azaltmağa kömək edə bilər.

Ürək infarktı necə diaqnoz edilir?

Həkimlər simptomlarınızı, tibbi keçmişinizi və fiziki müayinənizi qiymətləndirə bilərlər. EKQ, qan testləri, stress testi və görüntüləmə testləri kimi testlər də diaqnoz üçün istifadə edilə bilər.

Ürək infarktı necə qarşısı alınır?

Mütəmadi məşq etmək, sağlam qidalanmaq, siqaret çəkməmək, alkoqol istehlakını məhdudlaşdırmaq, stressdən uzaq durmaq, tansiyon və xolesterol səviyyələrini nəzarət altında tutmaq ürək infarktı riskini azaltmağa kömək edə bilər.

Ürək infarktı müalicəsi necə edilir?

Müalicə qan axımını bərpa etmək, ürək əzələsini sağaltmaq və ürək infarktı səbəbindən ortaya çıxan digər problemləri həll etmək üçün edilir. Müalicə seçimləri arasında dərmanlar, angioplastika, baypass cərrahiyyəsi və ürək stimulyatoru yer alır.

Ürək infarktı nə qədər davam edir?

Ürək infarktlarının müddəti fərqli ola bilər. Bəziləri yalnız bir neçə dəqiqə davam edərkən digərləri saatlarla və ya hətta günlərlə davam edə bilər.

Ürək infarktı əlamətləri dərhal ortaya çıxır?

Ürək infarktı əlamətləri qəfildən ortaya çıxa bildikləri kimi zamanla da inkişaf edə bilər. Bəzi hallarda şəxs əlamətləri hiss etməzdən əvvəl ürək infarktı keçirmiş ola bilər.

Ürək infarktı keçirdiyimi necə başa düşüm?

Ürək infarktı əlamətləri adətən döş qəfəsi ağrısı, nəfəs darlığı, tərləmə və mədə bulantısı kimi simptomlarla özünü göstərir. Lakin bəzi insanlarda əlamətlər fərqli ola bilər. Əgər bu əlamətlərdən hər hansı biri və ya bir neçəsi varsa dərhal həkimə müraciət edilməlidir.

Ürək infarktı keçirərkən nə edilməlidir?

Ürək infarktı keçirərkən dərhal təcili yardım çağırılmalıdır. Şəxs yatırılaraq müalicə edilir və həyati funksiyaları izlənir.

Ürək infarktının qarşısını almaq üçün nə edilməlidir?

Sağlam həyat tərzi qəbul etmək və risk faktorlarını azaltmaq ürək infarktının qarşısını almağa kömək edə bilər. Bu faktorlar arasında siqaret istifadəsi, yüksək tansiyon, yüksək xolesterol, şəkər xəstəliyi, piylənmə, hərəkətsiz həyat tərzi və stress yer alır.

Ürək infarktı keçirən şəxs necə dəstəklənə bilər?

Ürək infarktı keçirən şəxsin dəstəklənməsi üçün əvvəlcə dərhal tibbi yardım çağırılmalıdır. Sonra şəxsin rahat və sakit mühitdə saxlanılması təmin edilməlidir. Şəxs sakitləşdirilməli və lazım gəldikdə tənəffüs dəstəyi verilməlidir.

Ürək infarktı keçirən şəxsin həyatı təhlükə altındadır?

Ürək infarktı keçirən şəxsin həyatı təhlükə altında ola bilər. Buna görə ürək infarktı əlamətləri aşkar edildikdə dərhal tibbi yardım çağırılmalıdır.

Bu məlumat yalnız maarifləndirmə məqsədi daşıyır və tibbi məsləhət əvəzi deyildir. Hər hansı sağlamlıq problemləri üçün həmişə həkim mütəxəssis ilə məsləhətləşin.