Ürək ağrısı: Necə olur?

Ürək ağrısı, adətən sinədə hiss edilən bir narahatlıq və ya ağrı şəklində meydana çıxır.

Tibbi dildə stenokardiya (angina) olaraq da adlandırılan ürək ağrısı, ürəyin kifayət qədər oksigen ala bilmədiyi hallarda yaranır.

Ürək, bədənə qan vuraraq oksigen və qida maddələrini daşıyan bir orqandır. Bu prosesi həyata keçirmək üçün ürəyin özünün də oksigenə ehtiyacı var.

Ancaq bəzi hallarda ürək əzələsi kifayət qədər oksigen ala bilmir və oksigen çatışmazlığı səbəbindən ağrı hissi yaranır.

Ürək ağrısı adətən sinədə, döş sümüyünün arxasında və ya sinənin sol tərəfində hiss edilir. Ağrı; təzyiq, sıxılma, yanma və ya ağırlıq kimi fərqli formalarda özünü göstərə bilər.

Ürək ağrısı əsasən fiziki fəaliyyət və ya streslə əlaqəli olur və istirahət zamanı azalır.

Ürək ağrısı, ürək xəstəliklərinin bir əlaməti olaraq ortaya çıxır. Koronar arter xəstəliyi, ən çox rast gəlinən ürək xəstəliklərindən biridir və şiddətli ürək ağrısına səbəb ola bilən bir xəstəlikdir.

Koronar arterlər ürəyə oksigen və qida maddələri daşıyan qanı təmin edir. Bu arterlərdə daralma, tıxanma və ya plak əmələ gəldikdə, ürək kifayət qədər qan və oksigen ala bilmir.

Bununla yanaşı, ürək ağrısı digər xəstəliklərin də bir əlaməti ola bilər. Ürək qapaq xəstəlikləri, ürək əzələsi infeksiyaları, ürək ritminin pozğunluqları və ürək çatışmazlığı kimi hallar da ürək ağrısına səbəb ola bilər.

Ürək ağrısı ciddi bir vəziyyət ola bilər və buna laqeyd yanaşmaq olmaz. Əgər bir şəxs ürək ağrısı yaşayırsa, bir səhiyyə mütəxəssisinə (həkimə) müraciət etməsi vacibdir.

Ürək ağrısının səbəbləri nələrdir?

Koronar arter xəstəliyi

Ürəyi qidalandıran arterlərin daralması və ya tıxanması nəticəsində ürəyin kifayət qədər oksigen ala bilməməsi.

Ürək ağrısının səbəbləri arasında bunlar var:

• Stabil Stenokardiya: Fiziki fəaliyyət və ya stres kimi hallar zamanı ortaya çıxan ürək ağrısı.
• Qeyri-stabil Stenokardiya: Hətta istirahət vəziyyətində belə ortaya çıxan şiddətli və gözlənilməz ürək ağrısı.
• Koronar Arter Spazmı: Koronar arterlərin qəfil sıxılması nəticəsində yaranan ağrı.
• Aritmiya: Ürək ritmindəki pozğunluqlar səbəbindən yaranan ağrı.
• Digər Səbəblər: Ürək qapaq xəstəlikləri, ürək infeksiyaları və ürək çatışmazlığı kimi hallar da ürək ağrısına səbəb ola bilər.

Ürək ağrısının əlamətləri nələrdir?

Ürək ağrısının əlamətləri, adətən fiziki fəaliyyət və ya stresli vəziyyətlər zamanı ortaya çıxır və istirahət zamanı azalır.

Ürək ağrısı əsasən sinədə təzyiq, sıxılma və ya ağırlıq hissi şəklində özünü göstərir.

Ürək ağrısının əlamətləri arasında bunlar var:

• Yanma və ya Ağrı: Ürək ağrısı bəzən sinədə yanma və ya ağrı şəklində hiss edilə bilər. Bu ağrı adətən orta şiddətdə ola bilər, ancaq bəzi hallarda şiddətli və narahatedici ola bilər.
• Yayılma: Ürək ağrısı adətən sinədən digər bölgələrə yayıla bilər. Xüsusilə sol qola, çiyinə, boyuna, çənəyə və ya kürək bölgəsinə yayıla bilər. Bu yayılma hissi ürək ağrısının fərqləndirici bir xüsusiyyətidir.
• Təngnəfəslik: Ürək ağrısı zamanı təngnəfəslik və ya sürətli nəfəsalma hissi yaşana bilər. Şəxs normaldan daha çətin nəfəs alır və ya nəfəsi çatmır.
• Tərləmə: Ürək ağrısı zamanı həddindən artıq tərləmə baş verə bilər. Tərləmə adətən soyuq, yapışqan bir tərləmə şəklində özünü göstərir.
• Ürəkbulanma: Ürək ağrısı bəzən ürəkbulanma və ya mədədə qıcqırma hissi ilə birlikdə ola bilər. Şəxs ürəkbulanma və ya qusma hissi yaşaya bilər.
• Yorğunluq və Zəiflik: Ürək ağrısı enerji itkisi, həddindən artıq yorğunluq hissi və ya ümumi bir halsızlıq hissi ilə əlaqələndirilə bilər. Şəxs gündəlik fəaliyyətlərini yerinə yetirərkən normaldan daha çox yorğun hiss edə bilər.

Ürək ağrısı necə olur?

Ürək ağrısı adətən sinədə sıxılma, təzyiq və ya ağrı şəklində hiss edilir. Ağrı əsasən fiziki fəaliyyət və ya streslə əlaqəli olur və istirahət zamanı azalır.

Ağrının müddəti adətən bir neçə dəqiqədən on beş dəqiqəyə qədər dəyişə bilər.

Ürək ağrısı təngnəfəslik, tərləmə, ürəkbulanma və ya başgicəllənmə kimi digər əlamətlərlə birlikdə ortaya çıxa bilər.

Ürək ağrısı harada hiss edilir?

Ürək ağrısı adətən döş qəfəsi nahiyəsində hiss edilir. Ağrı döş sümüyünün arxasında və ya döş sümüyünün sol tərəfində cəmləşə bilər.

Ağrı bəzən qollara, xüsusilə sol qola, çiyinlərə, boyuna, çənəyə və ya kürək bölgəsinə yayıla bilər.

Ürək ağrısına necə diaqnoz qoyulur?

Ürək ağrısına düzgün diaqnoz qoyulması vacibdir, çünki ürək ağrısı fərqli sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər. Ürək ağrısının diaqnozu, simptomların və test nəticələrinin birlikdə dəyərləndirilməsini tələb edir.

Ürək ağrısının diaqnozunda istifadə olunan bəzi üsullar:

• Tibbi Tarixçə və Fiziki Müayinə: Həkim xəstənin tibbi tarixçəsini ətraflı şəkildə dəyərləndirir. Həmçinin, simptomlar və yaşadığı ağrı haqqında məlumat alır. Fiziki müayinə edərək ürək və ağciyərləri dinləyir, nəbz və qan təzyiqini yoxlayır.
• Elektrokardioqrafiya (EKQ): EKQ ürəyin elektrik fəaliyyətini ölçən bir testdir. Dəriyə yapışdırılan elektrodlar vasitəsilə ürək ritmi və ürək döyüntülərindəki anormallıqlar araşdırılır.
• Yükləmə Testi (Stres Testi): Bu test xəstənin fiziki fəaliyyət zamanı ürək funksiyasını qiymətləndirmək üçün istifadə olunur. Velotrenajor və ya qaçış zolağı üzərində müəyyən bir müddət ərzində edilən hərəkətlərlə ürək ritmi, qan təzyiqi və simptomlar izlənilir.
• Qan Analizləri: Qan analizləri ürəkdə zədələnmə əlamətlərini göstərən bəzi fermentlərin səviyyəsini ölçmək üçün aparılır. Məsələn, troponin adlı bir ferment, ürək əzələsində zədələnmə olduqda qanda yüksəlir.
• Döş Qəfəsinin Rentgeni: Döş qəfəsinin rentgeni ürək və ağciyərlərin görüntülərini əldə etmək üçün istifadə olunur. Ürəyin ölçüsü, ağciyərlərdə maye yığılması və ya digər anormallıqların aşkarlanması üçün dəyərli bir testdir.
• Exokardioqrafiya: Exokardioqrafiya, ultrasəs dalğalarından istifadə edərək ürəyin quruluşunu və funksiyasını yoxlamaq üçün istifadə olunur.
• Koronar Angioqrafiya: Koronar angioqrafiya, xüsusi bir boya maddəsi yeridilərək ürək damarlarının rentgen görüntülərinin alındığı bir prosedurdur.

Ürək ağrısı necə müalicə olunur?

Ürək ağrısının müalicəsi simptomları nəzarət altına almaq və ürək sağlamlığını yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır.

Ürək ağrısının müalicəsində istifadə olunan bəzi üsullar:

• Dərman Müalicəsi: Ürək ağrısının müalicəsində ən çox istifadə edilən üsul dərman müalicəsidir. Nitratlar qan damarlarını genişləndirərək ürəyə daha çox oksigen və qan axınını təmin edir. Beta-blokatorlar ürək döyüntüsünü yavaşladır və qan təzyiqini aşağı salaraq ürəyin oksigenə olan tələbatını azaldır. Kalsium kanal blokatorları qan damarlarını genişləndirərək ürək əzələsinin oksigen ehtiyacını azaldır.
• Həyat Tərzi Dəyişiklikləri: Ürək ağrısının müalicəsində həyat tərzi dəyişiklikləri böyük əhəmiyyət daşıyır. Sağlam bir qidalanma planı, duzu az olan pəhriz, mütəmadi idman, siqaretdən imtina və alkoqol istifadəsini məhdudlaşdırmaq ürək sağlamlığını yaxşılaşdırmağa kömək edir.
• Stent Yerləşdirilməsi: Koronar arter xəstəliyindən qaynaqlanan ürək ağrısı hallarında, tıxanmış və ya daralmış koronar arterlərə stent yerləşdirmə əməliyyatı tətbiq edilə bilər.
• Koronar Angioplastika: Koronar angioplastika, daralmış və ya tıxanmış koronar arterləri genişləndirmək üçün istifadə olunan bir prosedurdur. Arterə bir kateter yerləşdirilir və tıxanma bölgəsinə doğru irəlilədilir. Ardından, balonlu bir kateter genişləndirilir və arter divarını açmaq üçün istifadə olunur.

Ürək ağrısı və sinə ağrısı arasındakı əlaqə

Ürək ağrısı, adətən stenokardiya (angina) adlanan bir vəziyyətdir və ürəyin kifayət qədər oksigen ala bilmədiyi hallarda ortaya çıxır.

Bu oksigen çatışmazlığı, ürək əzələsinin stresli vəziyyətlərdə və ya fiziki fəaliyyət zamanı daha çox oksigen tələb etdikdə yaranır.

Ürək ağrısı adətən sinədə təzyiq, sıxılma və ya yanma şəklində hiss edilir. Ağrı adətən fiziki fəaliyyətlə artır və istirahətlə azalır.

Digər tərəfdən, sinə ağrısı ürəkdən kənar bir çox fərqli səbəbdən də yarana bilər. Tənəffüs sistemi problemləri, həzm sistemi problemləri, əzələ-skelet sistemi problemləri, sinir sistemi problemləri və ya psixoloji amillər kimi fərqli faktorlar sinə ağrısına səbəb ola bilər.

Ürək ağrısı və sinə ağrısı arasındakı əsas fərq, onların mənbəyindədir. Ürək ağrısı adətən döş sümüyünün arxasında və ya sol tərəfində hiss edildiyi halda, digər səbəblərə bağlı olaraq yaranan sinə ağrısı fərqli bölgələrdə hiss edilə bilər.

Bu səbəbdən, sinə ağrısı yaşayan bir şəxsin həkimə müraciət etməsi vacibdir, çünki ağrının səbəbinin müəyyən edilməsi və uyğun müalicənin başlanması lazım ola bilər.

Uşaqlarda ürək ağrısı

Uşaqlarda ürək ağrısı nadir görülən bir haldır, ancaq bəzi hallarda ortaya çıxa bilər. Ürək ağrısı adətən yetkinlərdə daha çox rast gəlinsə də, uşaqlarda da müxtəlif səbəblərdən yarana bilər.

Uşaqlarda ürək ağrısının səbəblərindən biri də adətən əzələ-skelet sistemi ilə bağlı problemlərdir. Böyümə və inkişaf dövründə olan uşaqlar sürətlə böyüdükləri üçün əzələlər və sümüklər sürətlə inkişaf edir və zaman-zaman ağrılara səbəb ola bilər.

Xüsusilə uşaqların döş sümüyü bölgəsində və ya qabırğa sümüklərində yaşadıqları ağrılar səhvən ürək ağrısı kimi qəbul edilə bilər.

Bununla birlikdə, bəzi uşaqlarda ürək mənşəli ağrılar da yarana bilər. Anadangəlmə ürək xəstəlikləri, ürək əzələsi infeksiyaları və ya revmatik qızdırma kimi hallar uşaqlarda ürək ağrısına səbəb ola bilər.

Həmçinin, həddindən artıq fiziki fəaliyyət, stres və ya narahatlıq da uşaqlarda ürək ağrısı hissi yarada bilər.

Uşaqlarda ürək ağrısının əlamətləri

Uşaqlarda ürək ağrısı əlamətləri adətən yetkinlərdəki kimi ortaya çıxır. Sinədə təzyiq, sıxılma, ağrı və ya yanma hissi geniş yayılmışdır. Bununla birlikdə, uşaqlar bu ağrını düzgün şəkildə ifadə edə bilməyə və ya ağrını başqa cür təsvir edə bilərlər.

Həmçinin təngnəfəslik, sürətli ürək döyüntüsü, başgicəllənmə, huşunu itirmə hissi və ya yorğunluq kimi əlamətlər də ortaya çıxa bilər.

Əgər uşağınızda ürək ağrısı şübhəsi varsa, bir uşaq həkiminə (pediatra) müraciət etməyiniz vacibdir.

Həkim uşağın tibbi tarixçəsini qiymətləndirəcək, əlamətləri soruşacaq və fiziki müayinə aparacaqdır. Lazım gələrsə, elektrokardioqrafiya (EKQ), exokardioqrafiya və ya digər əlaqəli testlər təyin edilə bilər.

Psixoloji ürək ağrısı

Psixoloji ürək ağrısı, fiziki bir səbəbi olmadan ortaya çıxan sinə ağrısı və ya narahatlıq hissidir. Bu vəziyyət stres, narahatlıq, depressiya və ya digər psixoloji amillərdən qaynaqlana bilər.

Fiziki bir ürək problemi olmadığı halda, şəxs bunu əsl ürək ağrısı kimi hiss edə bilər.

Psixoloji ürək ağrısının əlamətləri, adətən sinədə təzyiq, sıxılma, yanma və ya ağrı şəklində hiss edilən simptomlardır. Həmçinin təngnəfəslik, tərləmə, sürətli ürək döyüntüsü, başgicəllənmə, ürəkbulanma və ya narahatlıq kimi əlamətlər də müşayiət edə bilər.

Bu simptomlar şəxsin qorxu, panika və ya narahatlıq hissləri ilə birlikdə ortaya çıxır və stresli vəziyyətlər və ya emosional reaksiyalarla tətiklənə bilər.

Psixoloji ürək ağrısının səbəbləri mürəkkəb ola bilər. Stres, təzyiq altında olmaq, travmatik hadisələr, həyəcan pozuntuları və ya depressiya kimi psixoloji amillər bu vəziyyəti tətikləyə bilər.

Psixi və emosional sağlamlığa təsir edən amillər bədəndə fiziki əlamətlər yaratma potensialına malikdir.

Bu cür ağrıları yaşayan şəxslərin müalicəsi adətən psixoloji yanaşmalarla aparılır. Psixoterapiya, koqnitiv-davranışçı terapiya (KDT) və ya stres idarəetmə texnikaları kimi terapevtik yanaşmalardan istifadə edilə bilər.

Bu terapiyalar fərdin psixi və emosional sağlamlığını yaxşılaşdıraraq psixoloji ürək ağrısını azaltmağa kömək edir.

Ürək ağrısı və ürək tutması (infarkt) arasındakı əlaqə

Ürək ağrısı və ürək tutması (infarkt) arasında bir əlaqə var, ancaq bu iki vəziyyət bir-birindən fərqlidir. Ürək ağrısı adətən fiziki fəaliyyət və ya stresli hallar zamanı ortaya çıxır və istirahətlə azalır.

Ürək tutması isə, ürək əzələsinə qan axınının kəsilməsi nəticəsində zədələndiyi təcili bir vəziyyətdir.

Ürək ağrısı adətən sinədə təzyiq, sıxılma, yanma və ya ağrı şəklində hiss edilir. Ağrı əsasən fiziki fəaliyyətlə artır və istirahətlə azalır.

Ürək ağrısı adətən koronar arter xəstəliyi (damarların daralması və ya tıxanması) kimi ürək problemlərindən qaynaqlanır.

Ürək tutması isə, ürək əzələsinə qan axınının tamamilə kəsildiyi bir vəziyyətdir. Bu, adətən koronar arterlərin tıxanması nəticəsində baş verir.

Ürək tutmasının əlamətləri arasında şiddətli sinə ağrısı, təngnəfəslik, tərləmə, ürəkbulanma, qusma və huşunu itirmə kimi simptomlar var.

Ürək tutması təcili bir vəziyyətdir və dərhal tibbi yardım tələb edir.

Ürək ağrısı və ürək tutması arasındakı fərq, ürək tutmasındakı ağrının daha şiddətli və uzunmüddətli olmasıdır.

Ürək tutmasındakı ağrı adətən döş sümüyünün arxasında hiss edildiyi halda, ürək ağrısı daha geniş bir şəkildə sinədə və ya sol tərəfdə hiss edilir.

Səhifənin məzmunu yalnız məlumat məqsədi daşıyır. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkiminizlə məsləhətləşin.