Qulaq ağrısı, müxtəlif səbəblərdən qaynaqlana bilən yayğın bir sağlamlıq problemidir.
Qulaqda hiss edilən bu ağrı həm uşaqlarda, həm də yetkinlərdə görülə bilər və şiddəti yüngül narahatlıqdan dözülməz bir sancıya qədər dəyişə bilər.
Qulaq ağrısının ən yayğın səbəbləri arasında infeksiyalar, qulaq kiri yığılması, təzyiq dəyişiklikləri, çənə oynağı problemləri və yad cisimlər yer alır.
Qulaq ağrısının müalicəsi altda yatan səbəbə bağlıdır. Bakterial infeksiyalar üçün antibiotiklər, qulaq kiri tıxanması üçün qulaq damcıları istifadə edilə bilər.
Qulaq sağlamlığını qorumaq üçün mütəmadi olaraq qulaq təmizliyinə diqqət yetirilməli, yüksək səsli musiqidən qaçınılmalı və xüsusilə üzdükdən sonra qulaqların qurulanması təmin edilməlidir.
Qulaq ağrısı nədir?
Qulaq ağrısı (otalgiya), qulağın içində və ya ətrafında hiss edilən ağrıya verilən addır. Yüngül narahatlıqdan şiddətli, zonquldayan bir ağrıya qədər dəyişə bilər və bir və ya hər iki qulaqda hiss edilə bilər.
Qulaq ağrısı, adətən, qulaqda yaranan infeksiyalar, təzyiq dəyişiklikləri, qulaq kiri yığılması və ya çənə oynağı problemləri kimi səbəblərdən qaynaqlanır.
Xüsusilə uşaqlarda daha tez-tez görülsə də, yetkinlərdə də yayğın bir sağlamlıq problemidir.
Bəzi hallarda qulaq ağrısı başqa bir bölgədəki narahatlığın (məsələn, diş, sinus və ya boğaz infeksiyası) əksi olaraq ortaya çıxa bilər.
Ağrının səbəbindən asılı olaraq, eşitmə itkisi, qulaqda dolğunluq hissi və ya axıntı kimi əlavə simptomlar görülə bilər.
Qulaq ağrısı çox vaxt öz-özünə keçsə də, şiddətli və uzun müddət davam edən hallarda tibbi müdaxilə tələb oluna bilər.
Qulaq ağrısı niyə baş verir?
Qulaq ağrısı bir çox fərqli səbəbdən qaynaqlana bilər. Bunlar qulaqla birbaşa əlaqəli səbəblər ola biləcəyi kimi, ətraf toxumalar və digər sağlamlıq problemlərindən də qaynaqlana bilər.
Qulaq ağrısına səbəb olan əsas amillər:
- Orta Qulaq İnfeksiyası (Otitis Media)
- Xarici Qulaq İnfeksiyası (Üzgüçü Qulağı – Otitis Externa)
- Qulaq Kiri Yığılması (Serumen Tıxanması)
- Təzyiq Dəyişiklikləri (Barotravma)
- Qulaqda Yad Cisim
- Qulaq Borusu və ya Zədələnmə
- Sinusit
- Diş və Çənə Problemləri
- Boğaz İnfeksiyaları (Badamcıq Vəzinin İltihabı, Faringit)
- Limfa Düyünlərinin Şişməsi
- Nevroloji Səbəblər
Qulaq ağrısının səbəbi müəyyən edilmədən şüursuz şəkildə müdaxilə edilməməli, xüsusilə uzun müddət davam edən və ya şiddətlənən ağrılarda həkimə müraciət edilməlidir.
Qulaq ağrısının əlamətləri hansılardır?
Qulaq ağrısı tək başına bir əlamət ola biləcəyi kimi, altta yatan səbəbə bağlı olaraq fərqli əlamətlərlə birlikdə də ortaya çıxa bilər. Ağrının şiddəti və müddəti səbəbinə görə dəyişə bilər.
Qulaq ağrısı ilə birlikdə görülə bilən yayğın əlamətlər:
- Yüngül və ya şiddətli qulaq ağrısı
- Qulaqda dolğunluq və ya təzyiq hissi
- Eşitmə itkisi və ya eşitmədə zəifləmə
- Qulaq ətrafında həssaslıq
- Çənə hərəkətləri ilə (çeynəmə, danışma) artan ağrı
- Hərarət və halsızlıq
- Qulaqdan sarı və ya ağ rəngdə axıntı gəlməsi
- Qulaqda qızartı və şişkinlik
- Bəlğəmli və ya quru öskürək (üst tənəffüs yolları infeksiyalarına bağlıdırsa)
- Təyyarə səyahəti, suya dalma və ya yüksəkliyə qalxmadan sonra ağrı
- Qulaqda cingilti və ya küy
- Qulaq pərdəsi hərəkətlərində həssaslıq
- Diş ağrısı ilə birlikdə qulaq ağrısı
- Çənə oynağında “klik” səsi və ya ağrı
- Səhərlər daha çox nəzərə çarpan çənə əzələlərində sərtlik
Qulaq ağrısı, adətən, yüngül hallarda öz-özünə keçə bilər, ancaq şiddətli, uzun müddət davam edirsə və ya eşitmə itkisi, yüksək hərarət və axıntı kimi əlavə əlamətlərlə birlikdə görülürsə, mütləq bir həkimə müraciət edilməlidir.
Qulaq ağrısı üçün nə etməli?
Qulaq ağrısını yüngülləşdirmək üçün evdə tətbiq edilə biləcək bəzi təbii üsullar və tibbi müalicələr var.
Ancaq ağrının şiddəti, müddəti və müşayiət edən əlamətlər nəzərə alınaraq lazım gəldikdə həkimə müraciət edilməlidir.
Qulaq ağrısını yüngülləşdirmək üçün istifadə edilə biləcək üsullar:
- İsti Kompres Tətbiq Etmək
- Zeytun yağı və ya sarımsaq yağı yüngül iltihablanmalarda sakitləşdirici təsir göstərə bilər.
- Yatarkən ağrıyan qulağı yuxarıda tutacaq şəkildə yatmaq təzyiqi azaldaraq ağrını yüngülləşdirə bilər.
- Udqunma hərəkəti qulaq içindəki təzyiqi azaltmağa kömək edə bilər. Su, bitki çayı və ya ilıq içkilər içə bilərsiniz.
- Xüsusilə təyyarədə və ya təzyiq dəyişiklikləri səbəbindən yaranan qulaq ağrılarında saqqız çeynəmək qulaq pərdəsindəki təzyiqi tarazlaya bilər.
- Həkim tövsiyəsi ilə ağrıkəsicilər istifadə edilə bilər.
- Əgər ağrı qulaq infeksiyasına bağlı olaraq yaranıbsa və həkim tərəfindən diaqnoz qoyulubsa, antibiotik müalicəsi tətbiq edilə bilər.
- Qulaq kiri tıxanması və ya iltihablı hallarda həkim tövsiyəsi ilə qulaq damcıları istifadə edilə bilər.
Qulaq ağrısı üçün nə vaxt həkimə müraciət etməli?
- Şiddətli və uzun sürən qulaq ağrısı (48 saatdan çox davam edərsə)
- Qulaqdan pis qoxulu və ya qanlı axıntı gəlməsi
- Eşitmə itkisi və ya qulaqda təzyiq hissi
- Yüksək hərarət və başgicəllənmə kimi əlavə əlamətlər
Qulaq ağrısı yüngül və müvəqqəti bir vəziyyət ola bilər, ancaq altta yatan səbəbin müəyyən edilməsi və doğru müalicənin tətbiq olunması üçün lazım gəldikdə bir mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir.
Qulaq ağrısının diaqnozu necə qoyulur?
Qulaq ağrısının diaqnozu, ağrının mənbəyini müəyyən etmək üçün aparılan müayinə və testlərlə qoyulur. Həkim, xəstənin şikayətlərini dinləyərək və fiziki müayinə apararaq diaqnoz qoymağa çalışır.
Lazım olan hallarda daha dərin testlər tətbiq edilə bilər.
- Xəstənin Anamnezi və Fiziki Müayinə
- Lazım Görüldüyü Təqdirdə Diaqnostik Testlər:
- Timpanometriya
- Eşitmə Testi (Odiometriya)
- Qulaqdan Götürülən Yaxmanın Əkilməsi
- Qan Testləri
- KT (Kompüter Tomoqrafiyası) və ya MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiyası) Görüntüləmə
Qulaq ağrısının səbəbi müəyyən edilərək uyğun müalicə üsulu seçilir. Yüngül hallarda evdə müalicə kifayət edə bilərkən, infeksiya və ya başqa ciddi bir vəziyyət varsa, dərman və ya digər tibbi müdaxilələr tələb oluna bilər.
Uzun sürən və ya şiddətli qulaq ağrılarında mütləq bir qulaq-burun-boğaz (QBB) mütəxəssisinə müraciət edilməlidir.
Qulaq ağrısı necə müalicə olunur?
Qulaq ağrısının müalicəsi ağrının səbəbindən asılı olaraq dəyişir. Yüngül ağrılar evdə tətbiq edilə bilən üsullarla keçə bilərkən, infeksiya və ya başqa sağlamlıq problemlərindən qaynaqlanan ağrılar üçün tibbi müalicə tələb oluna bilər.
Qulaq ağrısının müalicə üsulları:
- Ağrıkəsicilər
- Qulaq Damcısı
- Antibiotiklər
- Dekongestantlar və Antihistaminlər
- Qulaq kiri tıxanması varsa, həkim tərəfindən xüsusi mayelərlə qulaq yuyularaq təmizlənə bilər.
- Xroniki orta qulaq iltihabı olan xəstələrdə qulaq pərdəsinə boru yerləşdirilərək maye yığılmasının qarşısı alına bilər.
- Qulaq pərdəsində deşik varsa və ya təkrarlanan infeksiyalar olarsa, cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.
Qulaq ağrısı laqeyd yanaşılmamalı olan bir sağlamlıq problemidir. Əgər ağrı keçmirsə və ya şiddətlənirsə, mütləq bir Qulaq-Burun-Boğaz (QBB) mütəxəssisinə müraciət edilməlidir.
Qulaq ağrısı haqqında tez-tez verilən suallar
Qulaq ağrısı neçə gün çəkir?
Qulaq ağrısının müddəti səbəbindən asılıdır. Yüngül qıcıqlanma və ya təzyiq dəyişikliklərindən qaynaqlanan ağrılar adətən 1-2 gün ərzində keçir, infeksiya mənşəli ağrılar isə müalicə edilməzsə daha uzun çəkə bilər.
Qulaq ağrısı üçün evdə nə etmək olar?
İsti və ya soyuq kompres, ağrıkəsicilər, saqqız çeynəmək, bol su içmək və başın vəziyyətini dəyişdirmək kimi üsullar ağrını yüngülləşdirə bilər.
Qulaq ağrısı eşitmə itkisinə səbəb ola bilərmi?
Əgər ağrı infeksiya və ya tıxanma səbəbindən yaranıbsa, müvəqqəti eşitmə itkisinə səbəb ola bilər. Uzunmüddətli eşitmə itkisi yaşanırsa, həkimə müraciət edilməlidir.
Uşaqlarda qulaq ağrısı niyə daha tez-tez rast gəlinir?
Uşaqların Yevstax borusu daha qısa və üfüqi olduğu üçün infeksiyalar daha asan inkişaf edə bilər.
Qulaq ağrısının qarşısını almaq üçün nə etmək olar?
Qulaqları təmiz və quru saxlamaq, yüksək səsli musiqidən qaçmaq, infeksiyalardan qorunmaq və mütəmadi olaraq QBB mütəxəssisində yoxlanışdan keçmək qulaq sağlamlığını qoruya bilər.
Qulaq ağrısı üçün antibiotik istifadə etməliyəmmi?
Antibiotiklər yalnız bakterial infeksiyalarda təsirlidir. Həkim müayinə etmədən antibiotik istifadə etmək tövsiyə edilmir.
Bu məlumat yalnız maarifləndirmə məqsədi daşıyır və tibbi məsləhət əvəzi deyildir. Hər hansı sağlamlıq problemləri üçün həmişə həkim mütəxəssis ilə məsləhətləşin.
