Gözlərimiz dünyaya açılan pəncərəmizdir. Lakin çox vaxt bu vacib duyğu orqanımızda yaranan kiçik dəyişiklikləri yorğunluq və ya yuxusuzluqla əlaqələndirərək görməzdən gəlirik.
Halbuki, bir çox ciddi oftalmoloji problem ilkin mərhələdə özünü zəif siqnallarla büruzə verir.
Bəs, göz xəstəliklərinin əlamətləri nələrdir və hansı hallarda dərhal göz həkiminə müraciət etmək lazımdır?
Göz xəstəliyinin əsas əlamətləri
Göz xəstəlikləri bəzən qəfil, bəzən isə illər ərzində yavaş-yavaş inkişaf edir.
Ümumi olaraq aşağıdakı göz xəstəlikləri əlamətləri müşahidə olunduqda mütəxəssis müayinəsi şərtdir:
1. Görmə kəskinliyinin azalması və bulanıqlıq
Əgər əşyaları seçməkdə çətinlik çəkirsinizsə və ya oxuyarkən hərflər bir-birinə qarışırsa, bu, refraksiya pozğunluqlarının (miopiya, hipermetropiya, astiqmatizm) və ya kataraktanın ilkin göstəricisi ola bilər.
Bulanıq görmə həm də diabetik retinopatiya kimi sistemik xəstəliklərin nəticəsi kimi ortaya çıxır.
2. Gözdə ağrı və təzyiq hissi
Göz almasında küt ağrı və ya sancı hissi qlaukoma (göz daxili təzyiqin artması) əlaməti ola bilər.
Xüsusilə ağrı ilə bərabər ürəkbulanma və baş ağrısı varsa, bu, təcili tibbi müdaxilə tələb edən kəskin qlaukoma tutması ola bilər.
3. İşıq çaxmaları və “uçan milçəklər”
Göz önündə qara nöqtələrin, tellərin və ya qəfil işıq parıltılarının görünməsi torlu qişanın (retina) qopması və ya zədələnməsi ilə bağlı ola bilər.
Bu vəziyyət korluq riskini artırdığı üçün vaxt itirmədən həkimə müraciət edilməlidir.
Ən çox rast gəlinən göz xəstəlikləri və onların spesifik əlamətləri
Katarakta (mirvari suyu)
Katarakta göz büllurunun şəffaflığını itirməsidir. Geniş yayılmış inanclardan fərqli olaraq, katarakta yalnız yaşlılarda deyil, travma və ya bəzi dərmanların təsirindən gənclərdə də yarana bilər.
- Əlamətləri: Rənglərin solğun görünməsi, gecə görmənin zəifləməsi, işığa qarşı həssaslıq və sanki “tüstü arxasından” baxırmış kimi hiss etmək.
Qlaukoma (göz təzyiqi)
“Səssiz oğru” adlandırılan qlaukoma, heç bir ağrı vermədən görmə sinirini məhv edə bilər.
- Əlamətləri: Yan (periferik) görmənin daralması, işıq mənbələri ətrafında rəngli halqaların görünməsi və nadir hallarda kəskin göz ağrısı.
Konyunktivit (göz iltihabı)
Gözün ağ təbəqəsini örtən membranın iltihabıdır. Viral, bakterial və ya allergik ola bilər.
- Əlamətləri: Gözdə qızartı, sulanma, çirklənmə (çapaqlanma) və qaşınma.
Rəqəmsal dünyanın problemi: Göz yorğunluğu
Günümüzdə saatlarla kompüter və telefon qarşısında vaxt keçirmək “Kompüter Görmə Sindromu”na yol açır. Bu, müvəqqəti olsa da, həyat keyfiyyətini aşağı salır.
- Əlamətləri: Gözlərdə quruluq, yanma hissi, boyun ağrısı və fokuslanma problemi.
Uşaqlarda göz xəstəliklərinin əlamətləri nələrdir?
Uşaqlar çox vaxt görmə problemlərini sözlə ifadə edə bilmirlər. Valideynlər aşağıdakı davranışlara diqqət yetirməlidir:
- Televizora çox yaxından baxmaq.
- Gözlərini tez-tez ovuşdurmaq.
- Bir gözünü qıyaraq baxmaq.
- Dərslərdə diqqət dağınıqlığı və baş ağrısı şikayətləri.
- Gözlərdə çəplik (strabizm).
Nə vaxt təcili göz həkiminə getməli?
Bəzi simptomlar var ki, onları “sabaha saxlamaq” olmaz:
- Qəfil görmə itkisi (hətta qısamüddətli olsa belə).
- Gözə kimyəvi maddə düşməsi və ya fiziki travma.
- Göz önündə “pərdə” enməsi hissi.
- Gözün hərəkəti zamanı yaranan şiddətli ağrı.
Tez-tez verilən suallar
1. Gözdə qızartı hər zaman təhlükəlidirmi?
Xeyr, göz qızartısı sadə bir yorğunluqdan və ya yuxusuzluqdan da qaynaqlana bilər. Lakin qızartı ilə bərabər ağrı, görmə dumanlanması və ya ifrazat varsa, bu, ciddi bir infeksiya və ya qlaukomanın xəbərçisi ola bilər.
2. Hansı yaşdan etibarən mütəmadi göz müayinəsi lazımdır?
Heç bir şikayət olmasa belə, uşaqlar 1, 3 və 5 yaşlarında müayinə olunmalıdır. Böyüklər isə 40 yaşdan sonra ildə bir dəfə göz təzyiqi və torlu qişa müayinəsindən keçməlidir.
3. Göz quruluğu müalicə olunmazsa nə olar?
Xroniki göz quruluğu buynuz qişada (buynuz təbəqədə) kiçik yaraların və cızıqların yaranmasına səbəb ola bilər. Bu da zamanla görmənin daimi zəifləməsinə gətirib çıxarır.
4. Şəkər xəstəliyi gözlərə necə təsir edir?
Diabet gözün arxa hissəsindəki damarları zədələyərək “diabetik retinopatiya”ya səbəb olur.
Bu, dünyada korluğun əsas səbəblərindən biridir. Şəkər xəstələri şikayəti olmasa belə ildə 2 dəfə fundus (göz dibi) müayinəsi olunmalıdır.
5. Kontakt linzalardan istifadə edərkən göz ağrısı normaldır?
Xeyr. Linza taxarkən yaranan hər hansı ağrı, batma və ya qızartı linzanın gözə zərər verdiyini və ya infeksiya düşdüyünü göstərir. Bu halda linzanı dərhal çıxarmalı və həkimlə məsləhətləşməlisiniz.
Göz sağlamlığını qorumaq üçün 5 qızıl qayda
- 20-20-20 Qaydası: Kompüterlə işləyərkən hər 20 dəqiqədən bir 20 saniyə ərzində 20 fut (təxminən 6 metr) uzağa baxaraq göz əzələlərinizi istirahət etdirin.
- UV Qorumalı Eynəklər: Günəşin ultrabənövşəyi şüaları katarakta və makula degenerasiyası (sarı nöqtə xəstəliyi) riskini artırır. Keyfiyyətli günəş eynəklərindən istifadə edin.
- Düzgün Qidalanma: A, C, E vitaminləri və Omeqa-3 ilə zəngin qidalar (yerkökü, ispanaq, balıq) göz sağlamlığı üçün əvəzedilməzdir.
- Siqaretdən İmtina: Siqaret çəkmək görmə sinirinin zədələnməsinə və damar tıxanıqlığına birbaşa təsir edir.
- Gigiyena: Gözlərinizə toxunmazdan əvvəl əllərinizi yuyun və kosmetik vasitələrin son istifadə tarixinə diqqət edin.
Qeyd: Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkimə müraciət edin.
