Ürək ağrısı hər bir insanın həyatı boyu ən azı bir dəfə qarşılaşdığı və ya qarşılaşmaqdan qorxduğu bir simptomdur.
Sinə nahiyəsində hiss olunan hər bir narahatlıq birbaşa ürəklə bağlı olmasa da, bu ağrıları görməzdən gəlmək həyatı risklər yarada bilər.
Bu məqalədə biz ürək ağrısının növlərini, fərqləndirici xüsusiyyətlərini və təhlükə anında atılmalı olan addımları ətraflı şəkildə nəzərdən keçirəcəyik.
Ürək ağrısı əlamətləri
Ürək ağrısının əlamətləri insandan insana və xəstəliyin ağırlıq dərəcəsinə görə dəyişə bilər.
Lakin tibbi praktikada ən çox rast gəlinən klassik əlamətlər aşağıdakılardır:
- Sıxılma və ağırlıq hissi: Sinənin ortasında sanki üzərinizə ağır bir yük qoyulmuş kimi hiss.
- Radiasiya (Yayılma): Ağrının sol qola, çiyinə, çənəyə və ya kürəyə doğru yayılması.
- Nəfəs darlığı: Oturaq və ya hərəkət halında olarkən tənəffüsün çətinləşməsi.
- Soyuq tər basması: Heç bir fiziki gərginlik olmadan bədənin anidən soyuq tərə qərq olması.
- Ürəkbulanma və baş gicəllənməsi: Xüsusilə qadınlarda ürək ağrısı bəzən mədə ağrısı və ya bulantı ilə müşayiət oluna bilər.
Ürək ağrısı necə olur?
Ürək ağrısını digər sinə ağrılarından (məsələn, əzələ və ya mədə ağrısından) fərqləndirmək çox vacibdir.
Əsl kardioloji ağrı adətən küt və sıxıcı xarakter daşıyır. İnsanlar bunu çox vaxt “yanma”, “təzyiq” və ya “daxildən gələn bir sıxıntı” kimi təsvir edirlər.
Əgər ağrı barmaqla göstərilə bilən kiçik bir nöqtədədirsə və ya nəfəs alıb-verdikdə sancma şəklində kəskinləşirsə, bu çox vaxt ağciyər və ya qabırğa arası sinirlərlə bağlı olur.
Lakin ürək ağrısı daha geniş bir sahəni əhatə edir və hərəkət etdikdə (məsələn, pilləkən çıxdıqda) şiddətlənir.
Ürək ağrısı səbəbləri
Ürək nahiyəsindəki ağrıların bir çox fərqli səbəbi ola bilər.
Bunları iki əsas qrupa bölmək olar:
1. Kardioloji Səbəblər:
- Ürəyin İşemik Xəstəliyi (Stenokardiya): Ürək əzələsinin kifayət qədər oksigen almaması nəticəsində yaranır.
- Miyokard İnfarktı: Ürəyi qidalandıran damarların tam tutulması.
- Perikardit: Ürək pərdəsinin iltihabı.
- Aorta anevrizması: Bədənin ən böyük arteriyasının divarının yırtılması və ya genişlənməsi.
2. Qeyri-Kardioloji Səbəblər:
- Qastroezofageal Reflüks: Mədə turşusunun yemək borusuna qalxması ürək nahiyəsində yanma hissi yaradır.
- Panik Atak: Güclü stress və həyəcan ürək döyüntüsü və sıxılma yarada bilər.
- Əzələ-sümük ağrıları: Qabırğa zədələnmələri və ya ağır fiziki iş.
Ürək ağrısı zamanı nə etməli?
Əgər sizdə və ya yaxınınızda qəfil ürək ağrısı başlayıbsa, vaxt itirmədən aşağıdakı addımları atın:
- Sakitləşin və hərəkəti dayandırın: Fiziki aktivliyi dərhal kəsin və oturaq və ya yarı-uzanıqlı vəziyyət alın.
- Təcili yardıma zəng edin: Ağrı 5 dəqiqədən çox davam edərsə, dərhal 103 (və ya yaşadığınız bölgənin təcili xidmət nömrəsi) ilə əlaqə saxlayın.
- Təmiz hava təmin edin: Yaxalığınızı açın, pəncərəni açaraq otağa təmiz hava daxil olmasına şərait yaradın.
- Dərman qəbulu: Əgər ürək həkiminiz tərəfindən daha öncə təyin olunmuş “Nitroqliserin” kimi dərmanlar varsa, ondan istifadə edin. Lakin özbaşına heç bir güclü dərman qəbul etməyin.
Ürək sancması zamanı nə etməli?
“Sancma” adətən anlıq və kəskin bir hissdir. Bir çox hallarda bu, sinir sıxılması və ya qaz sancısı ilə bağlı olsa da, ehtiyatlı olmaq lazımdır. Sancma zamanı dərindən nəfəs almağa çalışın.
Əgər sancma nəfəs almağınızı çətinləşdirirsə və ya sol tərəfə yayılırsa, mütləq kardioloqa müraciət edin.
Ev şəraitində sakitləşdirici çaylar (məsələn, pişikotu və ya melisa) içmək stress qaynaqlı sancmaları azalda bilər.
Ürək ağrısı kürək
Ürək ağrısı hər zaman sinədə hiss olunmur. Bir çox xəstə “kürəyim ağrıyır” şikayəti ilə müraciət etdikdə, bunun əslində ürək mənşəli olduğu ortaya çıxır.
Xüsusilə iki kürək sümüyünün arasına vuran ağrılar aorta damarı ilə bağlı problemlərin və ya arxa divar infarktının əlaməti ola bilər.
Əgər kürək ağrısı ilə bərabər təzyiqin düşməsi və ya soyuq tər müşahidə olunursa, bu ciddi klinik vəziyyətdir.
Sol kürək ağrısı
Sol kürək ağrısı tez-tez ürəklə əlaqələndirilir. Çünki ürək bədənin sol tərəfində yerləşir və sinir sonluqları ağrı siqnalını sol tərəfə ötürür. Lakin sol kürək ağrısı həm də:
- Osteoxondroz (onurğa problemləri),
- Sol tərəfli pnevmoniya,
- Mədəaltı vəzi iltihabı (pankreatit) ilə də bağlı ola bilər.Ayırıcı diaqnoz üçün mütləq EKQ (elektrokardioqramma) çəkilməlidir.
Ürək ağrısı zamanı dərman istifadəsi
Ürək ağrısı üçün dərman istifadəsi yalnız həkim nəzarəti altında olmalıdır. Geniş yayılmış dərman qrupları bunlardır:
- Antiaggregantlar: Qanı duruldan dərmanlar (məsələn, Aspirin).
- Nitratlar: Damarları genişləndirərək ürəyin yükünü azaldanlar (məsələn, Nitroqliserin).
- Beta-blokatorlar: Ürək döyüntüsünü tənzimləyən dərmanlar.
Xəbərdarlıq: Həkim məsləhəti olmadan qəbul edilən dərmanlar təzyiqin kəskin düşməsinə və ya digər fəsadlara yol aça bilər.
Tez-tez verilən suallar
1. Gənc yaşlarda ürək ağrısı təhlükəlidirmi?
Bəli, son illərdə ürək-damar xəstəlikləri xeyli gəncləşib. Genetik meyllilik, tütün istifadəsi və yüksək stress gənclərdə də infarkt riskini artırır.
2. Ürək ağrısı stresdən ola bilərmi?
Əlbəttə. “Kardionevroz” dediyimiz vəziyyət güclü emosional gərginlikdən qaynaqlanır. Lakin stresdən qaynaqlanan ağrını fiziki xəstəlikdən ayırmaq üçün müayinə şərtdir.
3. Ürək ağrısı neçə dəqiqə çəkir?
Stenokardiya ağrıları adətən 2-15 dəqiqə davam edir və istirahət etdikdə keçir. Əgər ağrı 20 dəqiqədən çox davam edirsə, bu infarkt əlaməti ola bilər.
4. Evdə ürək ağrısını necə sakitləşdirmək olar?
Ev şəraitində yalnız tam sakitlik və təmiz hava təmin edilməlidir. Heç bir xalq təbabəti üsulu (isti su, kompres və s.) ürək tutması zamanı kömək etmir və əksinə, zərər verə bilər.
5. Hansı qidalar ürək ağrısını tətikləyir?
Həddindən artıq yağlı, duzlu və ağır yeməklər qan təzyiqini qaldıraraq və ya həzm sisteminə yük salaraq dolayı yolla ürəkdə narahatlıq yarada bilər.
Qeyd: Bu məqalə yalnız məlumat xarakteri daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin yerini tuta bilməz. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkimə müraciət edin.
