Uşaqlarda qurd xəstəliyi əlamətləri

Uşağınız axşamları narahat yatırmı, qarın ağrısından şikayət edirmi, ya da iştahı qəfildən azalıbmı?

Bu əlamətlər uşaqlarda qurd xəstəliyinin ilk siqnalları ola bilər. Bağırsaq parazitləri, xüsusilə məktəbəqədər və ibtidai sinif yaşlarında, dünyada milyonlarla uşağı təsir edir.

Uşaqlarda qurd xəstəliyi nədir?

Qurd xəstəliyi (helmintoz) — bağırsaqlarda parazit qurdların yaşaması nəticəsində yaranan bir xəstəlikdir.

Bu parazitlər adətən yumurta şəklində çirklənmiş əllər, qidalar və ya su vasitəsilə uşağın orqanizminə daxil olur.

Orqanizmə düşən parazit yumurtaları bağırsaqda inkişaf edərək yetkin qurdlara çevrilir.

Uşaqlar böyüklərə nisbətən daha çox risk qrupundadır. Bunun başlıca səbəbi — uşaqların əl gigiyenasına hər zaman riayət etməməsi, torpaqda oynaması və hər şeyi ağzına aparma vərdişidir.

Dünya Səhiyyə Təşkilatına görə, dünyanın hər yerindəki uşaqların böyük bir hissəsi həyatının müəyyən dövründə bağırsaq parazitlərindən əziyyət çəkir. Erkən müdaxilə çox vacibdir.

Ən geniş yayılmış parazit növləri arasında enterobioz (sancaq qurdu), askaridoz (yumru qurd) və lamblioz (protozoa) var.

Hər birinin özünəməxsus əlamətləri olsa da, ümumi simptomlar bir-birinə oxşardır.

Uşaqlarda qurd xəstəliyinin əsas əlamətləri

Qurd xəstəliyinin əlamətləri çox vaxt başqa xəstəliklərə bənzədiyi üçün valideynlər tərəfindən gec fark edilir.

Aşağıdakı simptomları nəzərə alın:

Qarın ağrısı

Göbək ətrafında ya alt qarında dövrü ağrılar, xüsusilə gecələr

Yuxusuzluq

Gecə dəfələrlə oyanma, narahat və keyfiyyətsiz yuxu

İştahsızlıq

Qəfil iştah azalması və ya əksinə — həddindən artıq yemək istəyi

Anal qaşınma

Xüsusilə gecələr arxa sahədə şiddətli qaşınma (enterobioz üçün xarakterik)

Yorğunluq

Yorğunluq, əsəbilik, diqqətsizlik və məktəbdə çətinliklər

Kilo itkisi

Qeyri-adi kilo azalması, solğun dəri, anemiya əlamətləri

Gizli əlamətlər: bunları da atlamamaq lazımdır

Bəzən xəstəlik aşkar simptomlar vermədən inkişaf edir.

Belə hallarda diqqət etməli olduğunuz incə işarələr:

Uşağın dişlərini yuxuda sıxması (bruksizm) — bu, hər zaman qurddən deyil, ancaq birlikdə olan əlamətlərə baxmaq lazımdır
Burun deşiyini tez-tez qaşıması
Qəbizlik və ya əksinə — mütəmadi ishal
Dərinin sarımtıl görünüşü, kövrək saç və dırnaqlar
Ürəkbulanma, xüsusilə səhərlər

Əgər uşağınızın nəcisindəki qurd və ya qurd yumurtaları aydın görünürsə, bu ciddi işarədir. Dərhal həkimə müraciət edin, özbaşına müalicəyə başlamayın.

Xəstəliyə necə yoluxulur? Əsas səbəblər

Uşaqlarda qurd xəstəliyinin yayılmasını anlamaq üçün yoluxma yollarını bilmək vacibdir.

Belə bilsəniz, profilaktika daha asanlaşar:

Çirklənmiş əllər: Ayaqyolundan sonra əlləri düzgün yumamaq — ən çox rast gəlinən yoluxma yolu.
Yuyulmamış meyvə-tərəvəz: Torpaq ilə təmasda olan qidaların yuyulmadan yeyilməsi.
Torpaqla oynamaq: Bağçada, həyətdə oynayan uşaqlar əllərini ağzına aparanda parazit yumurtalarını udur.
Ev heyvanları: Ev heyvanlarını oxşadıqdan sonra əlləri yumamaq.
Çirklənmiş su: Filtrsiz su içmək, xüsusilə kənd ərazilərində.
Kollektivdə yayılma: Bağça, məktəb kimi qapalı mühitlərdə sancaq qurdu çox sürətlə yayılır.

Diaqnoz: Həkim nə edir?

Yuxarıdakı əlamətlərdən birini ya bir neçəsini fark etdikdə ilk addım pediatr (uşaq həkimi) və ya infeksionist həkimə müraciət etməkdir.

Həkim adətən aşağıdakı analizləri təyin edə bilər:

Nəcis analizi (helmint yumurtaları üçün): Ən geniş istifadə olunan üsul. 3 gün ardıcıl nümunə vermək daha etibarlı nəticə verir.
Skotç-test (sancaq qurdu üçün): Sübh tezdən, uşaq yuyunmadan və ayaqyoluna getmədən əvvəl anal ətrafından götürülən nümunə.
Qan analizi: Eozinofilin (müəyyən ağ qan hüceyrəsi) yüksəlməsi parazit yoluxmasına işarə edə bilər.
Ultrasəs müayinəsi: Bəzi parazit növlərinin daxili orqanlara verdiyi ziyanı qiymətləndirmək üçün.

Analizin mənfi çıxması xəstəliyi tam istisna etmir. Əgər şübhə varsa, həkim yenidən analiz verməyi tövsiyə edə bilər.

Müalicə və profilaktika: Valideyn nə etməlidir?

Müalicə haqqında

Qurd xəstəliyinin müalicəsi adətən antiparazitar dərmanlarla aparılır. Lakin hansı dərmanın, hansı dozada və neçə gün veriləcəyi mütləq həkimin qərarı ilə olmalıdır.

Uşağın yaşı, çəkisi və parazit növü dozaya birbaşa təsir edir. Özbaşına dərman vermək həm faydasız, həm də zərərli ola bilər.

Ailə üzvlərinin eyni vaxtda müalicə olunması — xüsusilə sancaq qurdunda — çox vacibdir. Əks halda yenidən yoluxma qaçınılmaz olur.

Evdə riayət edilməli qaydalar

Müalicə dövründə uşağın alt paltarlarını hər gün dəyişin və isti suda yuyun.
Yataq dəstini tez-tez isti suda yuyub ütüləyin.
Uşağın dırnaqlarını qısa kəsin.
Ayaqyolundan əvvəl və sonra, yeməkdən əvvəl əl yumağı vərdiş halına gətirin.
Ev heyvanlarını vaxtında parazitdən (antiparazitar dərman ilə) qoruyun.

Profilaktika: ən yaxşı müalicə — xəstəliyə yol verməmək

Meyvə-tərəvəzi yaxşıca yuyun, mümkünsə qaynar suyla işləyin.
İçmək üçün süzülmüş ya qaynadılmış su istifadə edin.
Bağça/məktəb yaşlı uşaqlara müntəzəm olaraq (ildə 1-2 dəfə) həkim məsləhətiylə profilaktik dərman verin.
Uşaqlara əl gigiyenasını oyun vasitəsilə öyrədin — cəza yox, vərdiş formalaşdırın.

Tez-tez verilən suallar

Uşağımda qurd xəstəliyi olduğunu necə bilə bilərəm, əgər heç bir aşkar əlamət yoxdursa?

Bəzi hallarda xəstəlik simptomlar vermədən inkişaf edir. Əgər uşağınız vaxtaşırı qarın ağrısından şikayət edirsə, həmişəkindən daha tez yorulursa, ya da dərisi solğunlaşıbsa — həkimə gedib nəcis analizi verməyiniz kifayətdir. İllik profilaktik müayinə isə gizli infeksiyaları erkən aşkarlamaqda çox köməkçidir.

Qurd xəstəliyi olan uşaq bağçaya/məktəbə gedə bilərmi?

Müalicəyə başlandıqdan sonra adətən 1-2 günün ardından uşaq kollektivə qayıda bilər. Lakin bu, həkim tərəfindən təsdiq edilməlidir.

Müalicə dövründə uşağın bütün gigiyena qaydalarına ciddi riayət etməsi çox vacibdir — əks halda sinif yoldaşlarına yoluxma riski qalır.

Hər il profilaktik olaraq qurd əleyhinə dərman vermək lazımdırmı?

Bir çox pediatr, xüsusilə bağça və ibtidai sinif yaşlı uşaqlar üçün ildə 1-2 dəfə profilaktik antiparazitar kurs tövsiyə edir.

Lakin bu, uşağın yaşından, yaşadığı ərazidən və sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Özbaşına dərman verməyin — dozanı mütləq həkiminizdən öyrənin.

Ev heyvanı olan ailələrdə risk daha yüksəkdirmi?

Bəli, ev heyvanları bəzi parazitlərin daşıyıcısı ola bilər. Lakin bu, heyvanı evdən çıxarmaq demək deyil.

Heyvanı vaxtında baytarlıq həkiminə aparıb parazitdən qorunmaq, uşaqları heyvanı oxşadıqdan sonra əllərini yumağa öyrətmək kifayətdir.

Qeyd: Bu məqalə yalnız ümumi məlumat məqsədi daşıyır və tibbi məsləhətin əvəzini tutmur. Konkret sağlamlıq problemləri üçün mütləq uşaq həkiminizə müraciət edin.